KARDEŞ KISKANÇLIĞI

Aileye yeni bir bebek geldiği zaman önceden gelmiş olan çocukta bir takım tepkiler görülür. Bu dünyanın en doğal davranışıdır. Birisi karşınıza çıkıpta “Valla bebeğimiz doğduğu zaman abisi hiç kıskanmadı” gibi birşey söylüyorsa benim size tavsiyem buna inanmayın. Çünkü bu durum pisikolojik olarak mümkün değildir. Ya söyleyen durmun farkına varmamıştır ya da olduğu gibi anlatmıyordur.

Şöyle bir durum düşünün; kocanız o gün neşe içinde eve geliyor ve diyor ki “Canım, hani şu benim eski sevgilim Neşe vardı ya, artık o da bizimle yaşayacak. Emin ol sana olan sevgim hiç azalmayacak ama seninle ancak Pazartesi, Çarşamba ve Cuma günleri birlikte olabileceğim, Salı , Perşembe ve Cumartesi ise Neşe ile. Pazar günü içinse yazı tura atarsınız”.

Bu durumda siz kendinizi ne kadar kıskanmamış hissederseniz çocuk da yeni kardeş karşısında kendini o kadar kıskançlıktan uzak hisseder. Hele bir de bu Neşe evin baş köşesine kurulup size hiç yardım etmeden yan gelip yatıyorsa daha da öfke duyarsınız. İşte kardeşi doğan çocuk da aynı yıkılmışlığı, sevgisizliği ve haksızlığa uğramışlık duygusunu yaşar.

Bu çerçevede gerçekçi olan şudur: Çocuğunuzun kardeşine yönelik kışkançlığını engelleyemezsiniz ancak bunu en aza indirgeyebilirsiniz.

Kardeş doğmadan bir ay kadr önce bu durumu çocuğa anlatın. Daha önceden bu anlatımı yapmak çocuğunuz için gereksiz bir bekleyiş sürecini beraberinde getirir, çocuğunuzun bekleme sabrını daha önceden anlatıp sınamayın. Siz durumu anlattığınızda, o zaten ev içindeki konuşmalar nedeniyle bu durumu anlamış olacaktır. Daha önce sorarsa, o zaman elbette daha önce anlatacaksınız.

Bu aşamadan sonra çocuğun eline yeni doğmuş bir bebek boyutunda plastikten sağlam bir bebek ve bez, çamaşır, biberon vs. gibi oyuncaklar verin. Çocuğun davranışlarını gözleyin. Bebeği sevip bakıyor mu yoksa kafasına yumruğu çakıyor mu? Gebeliğin son bir ayını çocuğu bu şekilde alıştırarak geçirin.

Doğum için hastaneye gitmeden önce birkaç tane ucuz ama yeni plastik oyuncak alıp evin çeşitli yerlerine saklayın. Hastanedeyken de çocuğunuza haber gönderip kendisini bekleyen bu süprizleri bulmasını iletirseniz, terk edilmişlik duygusunu yaşamayacaktır.

Yeni doğan bebekle eve döndüğünüzde öteki çocuğunuzla ilgilenecek zamanı ayırın.Ona olan sevginizin azalmadığını onu eskisi gibi sevdiğinizi, ilgilendiğinizi gösterin.

Okulöncesi dönemde çocuğun yeni kardeşe tepkisi genellikle iki şekilde olur. Birincisi kendisi bebekliğe dönme eğilimi gösterebilir. Bu son derece doğal bir korunma içgüdüsüdür. Çocuk tıpkı kardeşi gibi biberonla süt içmek, altını bağlatmak ister. Bu noktada anne-babalar “Sen artık büyüdün, ne ayıp” gibi şeyler söylememelidirler. En doğrusu çocuğu kendi haline bırakmaktır. Biberon istiyorsa verin eline, birkaç gün sonra kendiliğinden bırakacaktır.

Çocuğun ikinci tepkisi ise kardeşine düşmence duygular beslemek ve ona kötü sözler söylemek olacaktır. Ana-baba bu tutumu da engellemeye çalışmamalıdır. “İnsan hiç kardeşine öyle şeyler söyler mi? Bak ne cici bebek. Sev onu” gibi şeyle söylemek yerine çocuğunuzun duygularını anlamaya çalışıp ona kendisini anlaması için yerdımcı olmanız çok daha sağlıklı olacaktır. Böylece onun bu olumsuz duygularından arınmasına yardımcı olursunuz. Hatta bazen onunla kardeşini çekiştirmeniz, kardeşe karşı bir çeşit yandaşlık kurmanızda fayda var. Mesela bebeğin agucuklarından sevimli birşey gibi bahsetmek yerine “Bak nasıl şaçmalıyor kardeşin” diyecek olursanız çocuk sizin ondan yana olduğunuza inanacak ve ihmal edilmişlik duyugusundan kurtularak kardeşine duyduğu tepki azalmaya başlayacaktır.

Kıskançlık sadece büyükten küçüğe yönelik değil bazı durumlarda ise küçükten büyüğe doğru da olabilir. Her ne şekilde olursa olsun bunu önlemek mümkün değildir sadece azaltmak olanağı vardır. Çocukların tüm derdi sizi paylaşamamaktır. Hergün tüm çocuklarınıza özel bir zaman ayırın. Göreceksiniz ki aralarındaki anlaşmazlıklar azalacaktır. Çünkü her biri sizin ona özel değer verdiğinizi ve önemsediğinizi anlayacak, rahatlayacaktır. Lütfen bu noktada “Ayy. Benim o kadar zamanım yok ki” gibi birşeyler söylemeyin. Ne yapın edin bu zamanı ayırın.

Bir diğer yardımcı yöntem de çocuğunuzun arkadaşları ile birlikte olmalarını sağlamaktır. Geziye , yolculuğa bile çıkarken çocuğunuzun bir veya birkaç arkadaşını yanınıza alırsanız, çekişmelerin azaldığını göreceksiniz.



Kaynak: Dr. Fitzhugh DODSON, Çocuk Yaşken Eğilir, Özgür Yayınları.

Derleyen: Polat Doğru