OYUNCAKLAR

1 Yaşına Kadar

Çocuklar koku, tat, ses, görme ve dokunma duyularına sahip olduklarından, değişik oyuncaklar ararlar. Oyuncaklar, çocuklara boyutları, büyüklükleri, sesleri, yapıları ve işlevleri, anlama ve karşılaştırma becerisi kazandırır.

Bu yaş gurubundaki çocuklara oyuncak seçerken

Her şeyden önce çocuğun yutamayacağı büyüklükte parçalardan oluşmuş, Hafif, keskin kenar veya yüzleri olmayan, kolay tutulabilen, Zehirli boya ve kimyasal madde içermeyen parlak renklerdeki, oyuncaklar tercih edilmelidir.

Çok küçük bebekler için, ilgilerini çekebilecek, bakılacak şeyler veya sesleri ile dinlemesini sağlayacak oyuncaklar önerilir. Bebek bir şeyler tutacak olgunluğa geldiğinde, yumuşak, üstüne bastığınızda öten veya sallandığında ses çıkartan oyuncaklar önerilir. Yumuşak bebekler veya hayvan şekilli oyuncaklar en tercih edilenlerdir. Bu tür oyuncaklar, çocuklar tarafından ağızlarına götürülürler, ısırılırlar. Yapıldıkları materyallerin mutlaka toksik olmaması gerekir. Ayrıca kolayca parçalara ayrılmamaları gerekir.

Oturma yaşına gelen bebeklere, üzeri parlak renkli, küpler verilebilir. İç içe konan kutu ve küpler, halkalar, bebeklerin en tercih ettikleri oyuncaklardır. Parlak renkli ve basit resimler içeren kitaplar da, bu yaşlarda bebeklerin çok beğendikleri oyuncaklardandır. Yürümesini öğrenen veya emekleyen bebekler toplarla da çok severek oynarlar.

Yaratıcılığı artıran ve zeka geliştiren oyuncakların başında belki de Lego'lar gelir. Lego ile her şey yapıla bilmektedir artık. Kimi zaman oyuncak, kimi zaman tablo, kimi zaman da bir sanat şaheseri. Lego, iki yıl sonra otuz yaşına basacak. Acaba ne kadar tanıyoruz bu oyuncağı?

İlk Lego'lar çıktığında beri tam 28 yıl geçti. Dünya'da 400.000.000'ün üzerinde insan, Lego'larla kendilerine küçük küçük dünyalar yarattılar. Bu plastik harikalar, modüler oyuncak mantığının ilk ve en önemli örneklerinden sayılmaktadır. Artık çağdaş oyuncak kavramının klasikleri arasına girmiştir. Lego sözü Danimarka dilinde "Leg God" yani "güzel oyun" sözcüklerinin kısaltılması ile ortaya çıkmıştır. Lego firması 1934 yılında Danimarka'da Billund'da Ole Kirk Christiansen tarafından kuruldu. Firma ilk olarak ahşap oyuncaklar üretiyordu. Hiç kimse o zamanlar Lego adının dünya çapında bir isim ve firma olacağını kestiremezdi. İlk Lego taşı 1949 yılında selüloz asetattan üretildi. 1950'lerin başında firmayı kuran Ole Kirk Chirstiansen'in oğlu Godtfred Kirk Chirstiansen modüler bir oyuncak ya da oyun üzerinde çalışmaya başladı. Bu oyuncaklar plastikten üretilecekti. Proje sonucu Lego'ların seri üretimine 1958 yılında başladı.

İki yıl içinde bu oyuncağın patenti alındı. Lego'lar geçme prensibi ile çalışan modüler oyuncaklardı. Ne Godtferd, ne de babası hiç tasarım eğitimi almamalarına karşın bu oyuncak tasarımda ilerisi açık bir mükemmellik sergiliyordu. 1960 yılında ahşap modüler oyuncak üreten fabrikaları yanınca ahşap oyuncak üretimi tamamıyla durduruldu ve firma kendini Lego tuğlalarını geliştirmeye ve pazarlamaya verdi. Artık selüloz asetatın yerini ABS plastik aldı. ABS plastiğin kalıplanması, renklendirilmesi daha kolaydı. Böylece yalnızca lego tuğlalar ve pencerelerle evler üretilmiyordu. Çeşitli insan figürleri, otomobiller, trenler aklınıza ne gelirse onlar yapılıyordu. Günümüzde yüzün üzerinde tasarımcı Lego için model üretmekte ve her gün yeni yeni ürünler piyasaya girmekte ve patent üstüne patent almaktadır. Lego beş kategoride ürün üretmektedir. Küçük çocuklar (0-6 yaş grubu) için Lego Duplo, 6-16 yaş grubu çocuklar için Lego System; 9-14 yaş ve üstü için Lego Teknik eğitim için Lego Dacta ve yönlendirme sistemleri için Modulex adlı ürün çeşitleri.

Hiçbir tuğla ile Lego'nun yapabileceğini yapamazsınız. Renkli yıllar boyunca değişmemiştir: kırmızı, mavi, sarı, yeşil, siyah, beyaz, gri, ve şeffaf. Bu renklerin yanına parlak kırmızı ve parlak sarı girmiştir (1990). Lego artık bir dünya markası olmuş ve birçok çocuğun düşlerini süslemektedir. Yalnızca çocukların değil yediden yetmiş yediye herkes için Lego var.

Oyun ve oyuncak, çocuğun erişkinliğinde, mutlu olması ve başarılı bir kişi olması için çok önemlidir. Çocuklar oyuncakları ile oynarlarken, fiziksel bazı yetileri de gelişir. Tutmak, sarılmak, koşmak, tırmanmak, denge sağlamak, oyun ve oyuncaklar ile hızla gelişir. Kas gücü artar. Beyin, el ve ayakların kullanımında daha da ince çalışmasını öğrenir, çocuk çabukluk kazanır.

Oyun sırasında çocuklar arasında ortaya çıkan iletişim, dil gelişimini sağlar. Oyun sırasında ebeveynlerin, önce basit sesler içeren oyunlarla, daha sonraları da masal anlatmak, bazı sözel komiklikler yapması da, çocuk tarafından dil becerisinin kazanılmasında çok önemlidir. Oyun ve oyuncak, çocuğun sosyalleşmesinde önemli bir yer tutar. Oyun sırasında çocuklar bir şeyleri paylaşmak, sıra beklemek, diğerlerine bir şeyler anlatmak ve onları anlamak gibi sosyal becerilerini geliştirirler.

Oyuncaklar ve oyunlar, çocuğa yaşadığı ortamı ve yaşamı anlaması konusunda büyük yardımcı olur. Uygun oyuncaklar ve oyunlar, çocuğun duygusal sağlığını da olumlu olarak etkiler. Aile bireyleri arasındaki sevgi bağlarını kuvvetlendirir. Ebeveynlerin de çocuğun oyunlarına katılması, çocuğun ruh sağlığı ve gelişimi açısından çok faydalıdır. Ebeveynler oyunlara katılırlarken, çocuklarını yakından izlemek, onların becerilerini, ilgi alanlarını ve bunların gelişimini yakından gözlemlemek şansını yakalarlar. Oyun, sadece çocuklarınızın gelişimini gözlemlediğiniz bir ortam olmamalıdır. Sizler de çocuklarınızla oynamaktan zevk almalısınız

Kaynak

Kendin-Yap
1 Haziran 1997

Çeviri: Serdar Aytöre-Endüstri Ürünleri Tasarımcısı-Arş. Gör. İTÜ