SİZ DE DEĞİŞİMDEN KORKANLARDAN MISINIZ?

Uzm. Klinik Psikolog Hande Kılınç Kunt

İş yerinizde görev tanımınızdan memnun olmadığınız halde müdürünüzle konuşmaktan korkuyor musunuz?
Önünüze sunulan projelerle ilgili eleştirilerinizi dile getirmeye çekiniyor musunuz ?
Toplantılarda fikriniz sorulduğunda isteklerinizin ve ihtiyaçlarınızın neler olduğunu belirlemekte zorlanıyor musunuz ?

“Artık işimden ve kendimden ne beklediğimi bilemiyorum. Arkadaşlarımla konuştuğumda onların da mutsuz olduğunu duyuyorum. İşimde mutsuzum ama iyi bir yaşam sürebilmek için çalışmam gerekiyor. Ne yazık ki, ne kadar para kazanırsam kazanayım işimdeki mutsuzluğum yaşamımın diğer kısımlarına da bulaşıyor. Böyle olunca da hem işimde hem de ilişkilerimde mutsuz oluyorum. İşimi değiştirmem gerekiyor ama değişiklik yapmaktan da korkuyorum”.
Geştalt terapi yaklaşımına göre, değişikliklerden korktuğu için mevcut durum ve ilişkilerine aynı şekilde devam edenlerin yaşadıkları sıkıntıların sebepleri çoğu zaman çocukluk döneminde anne-babası ya da çevresindeki diğer yetişkinler tarafından verilen olumsuz mesajlar ve beraberinde yaşanan duygulardır. Diğer bir deyişle bireyler kendi isteklerine ve ihtiyaçlarına yabancılaşmayı erken dönemlerde öğrenirler.
Ana rahminden kopup dünyaya atıldığımız andan itibaren yaşam denilen heyecanlı yolcuğa çıktık. Geştalt terapi yaklaşımına göre bu yolculukta iki tane amaç vardır. Bunlardan bir tanesi hayatta kalmak, ikincisi ise büyümek ve ilerlemektir. İnsanlar ihtiyaçlarını fark etme ve bunları karşılayabilmek için hem kendilerinde hem de çevrelerinde gerekli olan düzenlemeleri yapabilme gücüne sahip olarak dünyaya gelir. Yani insanlar daha iyiye, güzele, daha gelişmişe doğru ilerleyebilme potansiyeline sahip olarak dünyaya gelirler (Daş, 2006).
Anne-babamızdan ya da diğer yetişkinlerden içe aldığımız mesajlar kendimizi, ilişkilerimizi ve yaşamımızı anlamlandırmada bize rehberlik ederler. Başlangıçta çocuk kendisine dışardan verilen her şeyi olduğu gibi aldığı için çevresine de güveni çok fazladır. Eğer çevre güvenilir ise, çocuğa sunulan her türlü yiyecek, tutum, davranış
çocuğu besler. Tam tersi durumda, çevresindekilerin sürekli olarak “doyup doymadığını ben bilirim”, “bana sormadan sakın kendi başına karar verme”, “sakın sinirlenme”, “sen sus konuşma” gibi ifadeleri çocuğun istekleri ve ihtiyaçlarıyla ilgili olarak kaygılar taşımasına, korkmasına ve utanmasına sebep olur. Yani, kendisi için neyin iyi olduğunu söyleyen otoritelerin yargılarıyla çocuğun kendine güveni zedelenir, kimlik hissi oluşturma konusunda sıkıntılar yaşar. Çocuk bağlı olduğu yetişkinlerin verdikleri mesajları olduğu gibi içine alıp dünyaya o gözlerle baktığı için seçim yapma özgürlüğünden de vazgeçerek aslında çok büyük bir bedel öder (Polster & Polster, 1974). Kısacası çocuk içe aldığı mesajları çevrenin söylediği şeyler olarak değil de sanki kendi içinden gelen değerlermiş gibi deneyimle meye başlar. (Latner, 1992).
İşte bu çocuklar, yetişkinlik yaşamlarında kolaylıkla otorite figürlerinin etkisi altında kalırlar. Başkalarının ondan beklentilerine uygun şekilde davranırlar (Smith, 1977). İşlerinde yaratıcı, spontan ve sağduyulu davranamazlar (Zinker, 1994).
“İş değiştirmek istiyorum diyorum ama ne istediğimi de bilmiyorum. O sebeble korkuyorum harekete geçmeye.” diyordu Can.
Geştalt bakış açısı yeniliğe ve değişime önem verir (Polster & Polster, 1974). Fakat öncelikle kişinin ihtiyaçlarının farkında olması gerekir. Çeşitli olumsuz yaşantılar ve duygular nedeniyle kişiler kendi isteklerine ve ihtiyaçlarına ve büyüme kapasitelerine yabancılaşabilirler. Geştalt terapinin bireysel ve/veya grup uygulamalarının desteğiyle ihtiyaçları yargılamadan kabul etmek (Örn: “insanın kendi isteğini yapması bencilliktir” diye düşünmeden), ihtiyaçları doğru sıralayabilmek (Örn: ortaya çıkan birden fazla ihtiyacımızın hangisinin daha önemli olduğuna karar verip enerjiyi ona yönlendirmek) v.b. basamaklar üzerinde çalışılır. Böylece bireyler iş/yaşam dengesinde kaybettikleri yönlerini bulma konusunda daha yaratıcı adımlar atabilirler.

Referanslar:
Daş, C. (2006). Bütünleşmek ve büyümek: Geştalt terapi yaklaşımı. Ankara: HYB Yayıncılık.
Latner,J. (1992). The theory of Gestalt Therapy. E.C. Nevis (Eds.)In Gestalt therapy: Perspectives and applications. Mexico: The Gestalt Institute of Cleveland Press.

Polster, E. & Polster, M. (1974). Gestalt therapy integrated: Contours of theory and practice. New York: Vintage Books.

Smith, E.W.L. (1977). The growing edge of Gestalt therapy. New York: The Citadel Press.

Zinker, J.C. (1994). In search of good form. A Gestalt Institude of Cleveland publication. San Francisco. Jossey-Bass Publishers.


Uzman Klinik Psikolog HANDE KILINÇ KUNT.

İLETİŞİM ADRESİ: kilinc_hande@yahoo.com